Sut i ddefnyddio’r Canllaw hwn

Hafan

AtalHeddluLlysCarcharRhyddhauAdferiad

Sut i ddefnyddio’r canllaw hwnCysylltiadau allweddol

 

Mae’r “Canllaw Goroesi” wedi ei ddylunio o ar gyfer pobl ag afiechyd meddwl difrifol sydd yn canfod eu hunain mewn cythrwfl  gyda’r gyfraith neu’n dod i gysylltiad gyda’r asiantaethau cyfiawnder troseddol – yn enwedig yr heddlu – sydd yn ymyrryd gan eu bod yn credu eich bod yn sâl.

Bydd y canllaw yn ymdrin gyda phob agwedd o’r broses ac yn eich cynghori am eich hawliau a’ch cyfrifoldebau ar hyd y ffordd. Yn y canllaw hwn, byddwn yn edrych ar y camau gwahanol y mae pobl yn mynd drwyddynt wrth fynd drwy’r system cyfiawnder troseddol, fel a ganlyn:

Fodd bynnag, mae’n bwysig i gofio nad yw’r rhan fwyaf o bobl sydd yn dod i gysylltiad â’r system yn mynd i’r carchar, hyd yn oed os ydynt yn euog o drosedd.

Nid yw’r system cyfiawnder troseddol wedi ei ddylunio i ddelio gyda phobl sydd ag afiechyd meddwl.  Bydd yr asiantaethau yr ydych yn dod ar eu traws yn meddu ar ychydig o brofiad yn y maes ond nid dyma eu hunig swyddogaeth.  Mae’n fanteisiol i chi fod mor agored (ag sydd yn bosib) am eich anghenion iechyd meddwl a’r driniaeth a’r gofal sydd angen arnoch. A pheidiwch ag ofni’r gwaethaf; profiad Aelodau Hafal yw bod yr heddlu ac eraill yn yr asiantaethau cyfiawnder troseddol fel arfer yn eich helpu, yn enwedig os ydych yn esbonio eich problemau iddynt.

Peidiwch â bod ofn gofyn cwestiynau ar hyd y ffordd. Mae’n ddigon rhesymol i ofyn:

Beth sydd yn digwydd i mi?”

“A wnewch chi roi gwybod i’m gofalwr ble wyf i?”

“A wnewch chi drefnu fy mod yn cael gweld meddyg gan fod afiechyd meddwl arnaf ac rwyf yn derbyn/angen triniaeth?”

Rydym yn gwybod y bydd afiechyd meddwl weithiau yn achosi pobl i ymddwyn mewn ffordd y mae eraill yn credu sydd yn rhyfedd a’n broblematig ac mae  hyn yn medru’ch arwain i ddod i gysylltiad gyda’r system cyfiawnder troseddol.  Weithiau, bydd hyn yn digwydd, a hynny nid o reidrwydd am eich bod wedi gwneud rhywbeth sydd o le ond am fod yr heddlu yn teimlo eu bod angen ymyrryd pan eich bod yn sâl; mewn achosion eraill, efallai eich bod wedi troseddu ac efallai bod yr heddlu am eich cyfweld a/neu ddwyn achos yn eich erbyn, ac felly, mae’r canllaw yma i’ch helpu chi ddeall yr hyn sydd yn digwydd i chi.

Os ydych yn mynd i’r system cyfiawnder troseddol, byddem yn cynnig y cyngor cyffredinol canlynol, er ein bod yn rhoi cyngor mwy penodol ym mhob adran:

 

  • Bydd pobl sydd yn gweithio yn yr asiantaethau cyfiawnder troseddol fel arfer yn dymuno eich helpu, yn enwedig os ydynt yn deall bod afiechyd meddwl gennych.

 

  • Mae’r holl asiantaethau y byddwch yn dod ar eu traws yn meddu ar ddyletswydd i ofalu am bobl ag afiechyd meddwl sydd yn eu gofal. Os ydych am ddarllen eu codau sydd yn llywodraethu eich hawliau a’r modd yr ydych yn cael eu trin, gofynnwch iddy.

 

 

  • Os ydych yn anhapus ag unrhyw driniaeth, gofynnwch am ffurflen gwyno.

 

  • Os ydych wedi cael profiad positif yn delio ag unrhyw un o’r gwasanaethau, ceisiwch rannu’r adborth yma gyda hwy. Bydd hyn yn helpu’r asiantaethau i ddeall yr hyn y maent yn gwneud yn dda ac o bosib yn helpu eraill sydd mewn sefyllfa debyg i chi.

 

 

Yng Nghymru, mae Mesur Iechyd Meddwl (Cymru) 2010 (cyfraith Gymreig) yn rhoi hawliau allweddol i bobl ag afiechyd meddwl difrifol, gan gynnwys yr hawl i dderbyn cynllun gofal cynhwysfawr, holistaidd os ydych yn derbyn gwasanaethau iechyd meddwl eilaidd. Mae’r cynllun gofal  yn medru eich helpu chi i gynllunio tuag at eich adferiad, pa le bynnag yr ydych yn y broses cyfiawnder troseddol. Am fwy o wybodaeth, ewch i dudalen Mesur Iechyd Meddwl Hafal.